محمد حسن خان اعتماد السلطنه
700
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
از دولاب و دوشانتپه تا از گل و سلطنت آباد و تجريش و اوين و ونك و امير آباد و امامزاده حسن نقشهاى به مقياس 25000 / 1 تهيه كردند . پس از آن باز حاج نجم الدوله به همراهى شاگردان مهندسى دار الفنون نقشهاى از آباديهاى اطراف طهران از قبيل دولاب ، بهجت آباد ، جلاليه ، باغ شاه ، امامزاده حسن ، جى - بريانك - خانى آباد - اسفنديارى - يخنى آباد - و على آباد به مقياس 4000 / 1 رسم كرد ، ولى اين نقشه به چاپ نرسيد . پس از آن وت آلمانى معلم پياده نظام دار الفنون با شاگردان طبقهء اول خود تقريبا در ظرف سه سال از 1308 تا 1311 نقشهاى از شمال طهران تا قصر قاجار و عباس آباد و يوسف آباد و بهجت آباد و جلاليه به مقياس 12500 / 1 برداشتند . پس از آن سرتيپ عبد الرزاق خان بغايرى و مرحوم كلنل رضا خان شاگرد مرتبهء اول پياده نظام دار الفنون نقشه وت را تكميل و متفقا از دولاب و دوشانتپه و نجف آباد و هاشم آباد و دولت آباد و فرح آباد و خانى آباد و يخشى آباد و قلعه مرغى و امامزاده حسن و باغ شاه و امير آباد نقشهبردارى نمودند و از ورامين تا طهران و غار و فشافويه و لواسانات و كن و سولقان و رودبار و لورا و شهرستانك را نقشه برداشت و اين دو نقشه را با نقشهء اشتال از نواحى مغرب رود كرج و شاهچائى و نقشهء عبد الرسول خان تكميل كرد . اما نقشه خارج از طهران : در 1299 مرحوم حاج نجم الدوله راه از طهران تا خوزستان را به مقياس 500000 / 1 با قدم اسب در حال سوارى و با قطبنما و ساعت نقشه بردارى كرد و سپس همان نقشه را در سال 1306 كه مأمور سد اهواز شد كامل نمود . در سال 1297 هجرى قمرى ميرزا مهدى خان سرتيپ مهندس از بلوچستان نقشهاى تهيه نمود كه موجود است . در حدود سال 1307 هجرى قمرى محمد حسن ميرزا و على خان مهندس پسر محمود خان ملك الشعراء نقشهء نسبتا كاملى از راهها و شهرها و قصبات و آباديها و عوارض طبيعى ميان طهران و فيروز آباد فارس تهيه كردند كه عينا در جغرافياى مفصل كيهان درج شده است . ميرزا محمد على خان سرتيپ و داماد او ميرزا احمد خان سرتيپ مهندس هم از حدود شمالى خراسان نقشههاى متعددى برداشتند كه نسخههاى آن موجود است . ميرزا محمد على خان سرتيپ و پسرش ميرزا عبد الرحيم خان كاشف الملك در 1308 هجرى قمرى در جزو مهندسين كميسيون سرحدى ژنرال ماكماهون در مرز ايران و افغانستان بودهاند . نيز سرتيپ عبد الرزاق خان مرزهاى بلوچستان و مقدارى از سيستان و تمام